Taj Mahal. Pomnik wielkiej miłości.

Agra. Miasto położone nieopodal Delhi. Zaniedbane. Brudne. Chaotyczne. Obskurne. Zniszczone. Krzykliwe. Z nachalnymi taksówkarzami. Nic w Agrze nie zachęca, by pozostać w nim dłużej niż jeden dzień. Pośród tego zaniedbanego miasta, pośród zniszczonych i prawie zawalających się budynków, ukryty jest największy skarb Agry — Taj Mahal. Gdyby nie on powodów by odwiedzić Agrę byłoby zdecydowanie za mało.

Taj Mahal. Instrukcja obsługi.

W piątki Taj Mahal dla turystów jest zamknięty. Jedynymi osobami, które mogą wtedy wejść na teren, na którym znajduje się zabytek, są uczestnicy modlitw odbywających się w meczecie. Do najbardziej popularnej budowli Indii wiodą trzy bramy: zachodnia, południowa, wschodnia.

Taj Mahal odwiedza dziennie 70 tysięcy ludzi, z czego obywatele Indii stanowią 90%. Hindusi za wejście na teren mauzoleum płacą 40 rupii, a obcokrajowcy 1000 rupii. Według zaleceń Towarzystwa Archeologicznego Indii powinno wprowadzić się ograniczenia w przyjmowaniu zwiedzających zabytek. Za odpowiednią liczbę odwiedzających uznaje się 40 tysięcy osób. Turyści chodząc po marmurowych posadzkach Taj Mahal ścierają je, a konstrukcja budynku pod napływem rzeszy odwiedzających ulega wstrząsom. Ze względu na negatywny wpływ turystów na marmurowe posadzki wprowadzono nakaz wkładania ochraniaczy na buty. Ochraniacze wraz z wodą wydawane są bezpłatnie przy kasie.

Z biletami należy udać się w kierunku wejścia, gdzie w osobnych kolejkach sprawdzani są mężczyźni i kobiety. Kobietom sprawdza się zawartość torebek. Na teren Taj Mahal nie można wnosić jedzenia. Przy wejściu zostałam pozbawiona nowego, dużego opakowania gum do żucia. Dozwolona jest tylko i wyłącznie woda niegazowana.

Po przekroczeniu bramy z czerwonego piaskowca z wyrytymi inskrypcjami koranicznymi, zaskakuje nas widok olśniewająco białego Taj Mahal na tle błękitnego nieba. Ciemniejsze wnętrze bramy jest jak rama tego arcydzieła architektury i sprawia, że biały marmur jaśnieje nierzeczywistym blaskiem. Ten cenny materiał sprawia, że w blasku różanopalcej jutrzenki, w pełnym słońcu, we mgle czy w księżycową jasną noc budowla ma inny kolor. Biały marmur jest lekko prześwitujący dla światła i dawni poeci pisali, że oko może go pomylić z obłokiem.

By wejść do mauzoleum, należy nałożyć ochraniacze na buty lub pomaszerować boso po przyjemnie chłodnym marmurze. Należy też ustawić się w odpowiedniej kolejce. Są dwie – jedna dla obywateli Indii i druga dla turystów zagranicznych. Po stromych, drewnianych schodach wchodzi się do środka mauzoleum i przechodzi dookoła miejsce spoczynku ukochanej żony władcy. W środku Taj Mahal nie można robić zdjęć. Nie można także przystawać. Ochroniarze poganiają sunącą powoli kolejkę zwiedzających. Po zatoczeniu kółka, wokół miejsca spoczynku żony Shah Jahana przechodzę krótkim korytarzem ku tarasom Taj Mahal, skąd widać wijącą się rzekę Yamuna.

Taj Mahal. Pomnik wielkiej miłości. Geneza.

Shah Jahan, indyjski cesarz z dynastii Wielkich Mogołów, który podbił wiele terytoriów i rozszerzył granice swego państwa, z upodobaniem budował wspaniałe forty, pałace, meczety, które były wyrazem jego potęgi. Urodził się w 1592 roku jako syn indyjskiego cesarza Jehangira i wnuk Akbara Wielkiego.

W 1607 roku podczas spaceru po jednym z bazarów (Meena Bazaar) młody książę dostrzegł niezwykle urodziwe dziewczę. Pośród jedwabi i taniej biżuterii stała Arjumand Banu Begum, muzułmańska perska księżniczka. Po spotkaniu oświadczył ojcu, że owa perska księżniczka będzie jego żoną. Stało się to w 1612 roku. Zgodnie z tradycją, kiedy kobiety z rodziny królewskiej wychodziły za mąż, otrzymywały inne imię. I tak Arjumand Banu Begum stała się po ślubie Mumtaz Mahal. Choć była kolejną żoną Shah Jahana (drugą lub trzecią), to niewątpliwie małżeństwo zawarte było z miłości. Wiele źródeł, które przetrwały, wspomina, że byli nierozłącznymi bratnimi duszami. Mumtaz Mahal towarzyszyła swemu ukochanemu mężowi w podróżach, ekspedycjach wojskowych. Była zaufanym doradcą politycznym.

Po wspaniałych, szczęśliwych latach, przyszedł czas na prawdziwą tragedię. W 1630 roku podczas jednej z wypraw Mumtaz Mahal urodziła córkę. Poród okazał się skomplikowany i ukochana Shah Jahana opadła z sił. Mąż czuwał przy niej dzień i noc. Wzywano najlepszych lekarzy. Nic nie było w stanie uratować Mumtaz. Zrozpaczony Shah Jahan zapytał żonę o jej ostatnie życzenie. Kobieta pragnęła, by mąż troskliwie opiekował się ich dziećmi, by nie ożenił się już nigdy więcej, a także o to by wybudował dla niej okazałą budowlę upamiętniającą ją. Kiedy wyrzekła ostatnie zdanie, wyzionęła ducha. Tej samej nocy Shah Jahan osiwiał, nakazał żałobę w kraju trwającą 2 lata, zapadł w głęboki smutek. Kiedy Shah Jahan doszedł do siebie po śmierci ukochanej żony rozpoczął budowę najokazalszego mauzoleum na świecie, symbolu miłości, którego nazwa nawiązuje do imienia ukochanej, przez grę słów, Taj Mahal (w języku urdu oznacza to „najwspanialszy pałac”).

Przez 22 lata trwała budowa Taj Mahal. Podczas budowy używano tylko najlepszych materiałów. Przy budowie pracowało około 25 tysięcy ludzi z różnych stron świata. Koszty nie grały roli. Zwożono z odległych stron marmur, kamienie szlachetne i półszlachetne, dekoracje wykonywano z czarnego marmuru. Budowlę ukończono, a Shah Jahan do końca swych dni podziwiał ją z okien Fortu w Agrze. Został tam uwięziony przez swego syna, który ogłosił się cesarzem i zdetronizował ojca, umieszczając go na ostatnie 8 lat życia w areszcie domowym. Towarzyszyła mu w tym odosobnieniu dobrowolnie pierwsza córka umiłowanej żony. Po jego śmierci aktualny władca nie wyraził zgody na uroczysty pogrzeb i ceremonia była bardzo skromna. Shah Jahan spoczął w Taj Mahal, już na zawsze przy boku swojej ukochanej Mumtaz Mahal.

Taj Mahal. Zagrożenia.

Trudno uwierzyć, że na początku XIX wieku Taj Mahal był zapuszczony i na tyle zaniedbany, że o mały włos nie doszło do sprzedaży materiałów, z których był zbudowany. Obecnie takie niebezpieczeństwo Świątyni Miłości już nie grozi, ale realne wydają się inne problemy, mogące zagrażać tej wspaniałej budowli.

Oprócz wspomnianych na początku odwiedzających, których liczby onieśmielają, problemem jest kolor budowli. Idealnie wtapiająca się w mgłę biel może być zagrożona. Wszystko przez trujące gazy (skażenie powietrza dwutlenkiem siarki i tlenkiem azotu) z przemysłowego obszaru miasta. Powodują one stopniową zmianę koloru budowli. Naukowcy opracowali podobno już specjalną mieszankę, która uodporni marmur na zmianę koloru. Warstwy odżywczej maseczki na Taj Mahal mają być nakładane stopniowo.

Innym problemem jest też przepływająca obok rzeka Yamuna, a raczej stopniowe obniżanie poziomu jej wody. Obniżający się poziom rzeki powoduje bardziej gwałtowne burze piaskowe, które niszczą fasadę zabytku. Dodatkowo opadający poziom wody sprawia, że fundamenty wysychają i stają się kruche, przez co w pewnym momencie Taj Mahal może się zapaść. Pomysłem jest wybudowanie nieopodal tamy, która rozwiązałaby problem.

Zanieczyszczenie Yamuny spowodowało wyginięcie żyjących w rzece ryb, które utrzymywały populację owadów na poziomie niepowodującym szkód dla Taj Mahal. Wyginięcie ryb przyczyniło się do wzrostu populacji owadów i ich ekspansji na inne dogodne miejsca do życia. Owady z rodziny Goeldichironomus (rodzaj muchówek) upodobały sobie Taj Mahal i stopniowo pokrywają go czarnozieloną wydzieliną. Częste czyszczenie zabytku może doprowadzić do zewnętrznych uszkodzeń zdobień niezwykłego mauzoleum.

Zagrożeniem dla Taj Mahal są również rządzący, ale o tym możecie przeczytać pod linkami:

Punkty widokowe na Taj Mahal.

Kiedy przechodzi się przez bramę prowadzącą do słynnej budowli, wzrok od razu biegnie ku Taj Mahal. Jest to najlepszy i najbardziej zatłoczony punkt widokowy na wspaniałą pamiątkę po Mumtaz Mahal. To chyba jeden z bardziej znanych widoków na świecie. Jednak w całym mieście znajduje się kilka innych miejsc, z których wyraźnie widać Taj Mahal. Są to:

  • Druga strona rzeki Yamuny. Ścieżka, którą można podążyć do niewielkiej świątyni nad rzeką, pozwala na uchwycenie Taj Mahal z wodą w tle. Można skorzystać także z łódek kursujących po rzece, jednak okolice brzegu Yamuny nie są zbyt bezpieczne.
  • Mehtab Bagh, ogrody znajdujące się po przeciwnej stronie rzeki Yamuny, oferują spojrzenie na Taj Mahal nieco bardziej sielankowe.
  • Agra Fort. Majaczący w oddali Taj Mahal widziany ze wspaniałego Fortu w Agrze to wyzwanie dla tych, którzy mają bardzo dobry zoom w aparacie. Dodatkowo mgła, która spowija Agrę, powoduje, że za sprawą takiej perspektywy można zastanawiać się, czy widziany Taj Mahal to przypadkiem nie jest tylko dzieło naszej wyobraźni.
  • Taj Ganj Hotel, Hotel KamalSai Palace, Hotel Saniya Palace, a także wiele innych hoteli znajdujących się w Agrze oferują restauracje znajdujące się na dachu hotelu z widokiem na Agrę i Taj Mahal.

Czy w rzeczywistości jest naprawdę taki wspaniały, jak go opisują różne źródła? Byłam, widziałam, i polecam. Zdecydowanie nie warto śpieszyć się przy zwiedzaniu Taj Mahal. Pod linkiem znajdziecie aktualne godziny otwarcia, opłaty za wstęp i inne praktyczne informacje: Taj Mahal.

P.S. Do przeczytania za tydzień. 🙂

A w międzyczasie możesz zapoznać się z innymi wpisami o Indiach.

10 komentarze(y) Dodaj komentarz
  1. Piękne miejsce i zdjęcia. To prawda, trudno uwierzyć, że na początku XIX wieku Taj Mahal był na tyle zaniedbany, że prawie doszło do sprzedaży materiałów, z których był zbudowany. Wow!

  2. Niektórzy uważają, że Taj Mahal jest przereklamowany, ale na mnie zrobił oszałamiające wrażenie. Niesamowite jak zmienia się jego kolor w zależności od pory dnia. Gra świateł ma tutaj ogromne znaczenie.

  3. O Taj Mahal nie raz już słyszałem. Ale o tym jakie problemy trapi to miejsce, historii praktycznie nie wiedziałem nic 🙂 Mając nieograniczone zasoby dla ukochanych można takie budowle stawiać

  4. Pierwszy raz przeczytałam o historii powstania Taj Mahal i muszę przyznać, że to bardzo wzruszająca i smutna historia. Nieczęsto się zdarzało w tamtych czasach, aby małżeństwa zawierano z prawdziwej miłości.
    Sam budynek wygląda imponująco! 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *